Yıl : 2020 Cilt : 61 Sayı : 1

Tam Metin (PDF)

Türkiye’de İllere Göre İnsani Gelişme Endekslerinin Hesaplanması: 2009-2018 Kapsamlı Bir Panel Veri Seti

Open Access

Öz

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı çerçevesinde ülkelerin kalkınmışlık düzeyini değerlendirmek amacıyla 1990 yılında insani gelişme endeksi oluşturulmuştur. Sonraki yıllarda ise insani gelişmenin değişik boyutlarını analiz eden farklı endeksler geliştirilmiştir. Söz konusu endeksler ülkeler arasında bir karşılaştırma yapmakta iken yerel düzeyde değerlendirmeye imkân vermemektedir. Diğer yandan, Türkiye özelinde illerin insani gelişme durumlarının her yönüyle tespit edilmesi büyük önem arz etmektedir. Bu amaçla çalışmada, UNDP metodolojisini kullanarak, 81 il düzeyi ve 2009-2018 dönemini kapsayan bir süreç için dört farklı endeks oluşturulmuştur. Bu yönüyle, literatüre geniş ve özgün bir veri seti sunulmaktadır. Sonuçlar incelendiğinde, insani gelişmenin her alanında illerin ilerleme gösterdiği ancak çok yüksek insani gelişme kategorisine ulaşılamadığı görülmektedir. İnsani gelişme değerlerini baskılayan temel etken ise illerin düşük eğitim düzeyleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Eğitim ve gelir dağılımı alanlarında bölgesel eşitsizlikler ve cinsiyet eşitsizlikleri, azalmasına rağmen hala oldukça yüksek seviyelerdedir. HDI endeksinde en gelişmiş iller Ankara, İstanbul ve Kocaeli; en alt sıradaki iller ise Van, Şanlıurfa ve Ağrı olarak tespit edilmiştir. Eşitsizlik uyarlanmış HDI endeksinde ise hiçbir ilimiz çok yüksek insani gelişme düzeyine ulaşamamaktadır. Eşitsizlik kaybının en az olduğu il Muğla iken en çok olduğu il ise Hakkari’dir.

Anahtar Kelimeler

İnsani-Gelişme-Endeksi-(HDI)   Eşitsizlik-Uyarlanmış-İnsani-Gelişme-Endeksi-(IHDI)   Cinsiyete-Dayalı-Gelişme-Endeksi-(GDI)   Toplumsal-Cinsiyet-Eşitsizlik-Endeksi-(GII)  

Sorumlu Yazar

Nadide YİĞİTELİ

Kaynakça

  • Atkinson, A. B. (1970). On the measurement of inequality. Journal of Economic Theory, 2(3), 244—263. Retrieved from https://bit.ly/2YHUEM4
  • Barro, R. J., & Lee, J. W. (2013). A new data set of educational attainment in the world, 1950-2010. Journal of Development Economics, 104, 184—198. https://doi.org/10.1016/j. jdeveco.2012.10.001
  • Caldwell, J. C. (1976). Toward a restatement of demographic transition theory. Population and Development Review, 2(3/4), 321-366. Retrieved fromhttps://bit.ly/2jUy7xi
  • Çağlar, A., Gülel, F. E., Yeşilyurt, M. E., Yeşilyurt, F. ve Karadeniz, O. (2017). Türkiye’de il, yıl ve cinsiyet kırılımlı ortalama ve beklenen okullaşma yılı. Yönetim Bilimleri Dergisi, 15(30), 619—641. Erişim adresi: https://bit.ly/2ZJz8Hx
  • Dinçer B. ve Özaslan, M. (2004). İlçelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması araştırması. Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
  • Dinçer B., Özaslan M. ve Satılmış, E. (1996). İllerin sosyo-ekonomik gelişmiş
Daha Fazla Göster

Detaylar

DOI 10.26650/JECS2019-006

Tam Metin (PDF)

Calculation of Human Development Indices in Turkish Provinces. A Comprehensive Panel Dataset for the 20092018 Period

Open Access

Öz

The human development index was designed in 1990 to evaluate countries’ development levels within the framework of UNDP. Following this, a series of indices were developed to analyze the different dimensions of human development. While these indices make intercountry comparisons, they do not allow evaluation at a local level. However, determining human development at the local level has great importance. For this purpose, using UNDP methodology, four different indices were calculated at the province level covering the period between 2009 and 2018. In this respect, a comprehensive data set is presented to the literature. The results show that, although provinces have progressed in all aspects of human development, they have not yet been able to reach a very high human development category. The primary factor restraining human development levels is found to be low degrees of education in the provinces. Although regional and gender inequalities both in education and in income distribution have decreased, they are nonetheless still quite high. The most developed provinces by the HDI index are Ankara, Istanbul, and Kocaeli, whereas the lowest provinces are Van, Şanlıurfa, and Ağrı. By the inequality-adjusted HDI no province has as yet reached a very high human development level. While the minimum loss due to inequality was seen in Muğlathe province, the highest loss is in Hakkari.

Anahtar Kelimeler

Development-Index-(HDI)   Inequality-Adjusted-Human-Development-Index-(IHDI)   Gender-Development-Index-(GDI)   Gender-Inequality-Index-(GII)  

Sorumlu Yazar

Nadide YİĞİTELİ

Kaynakça

  • Atkinson, A. B. (1970). On the measurement of inequality. Journal of Economic Theory, 2(3), 244—263. Retrieved from https://bit.ly/2YHUEM4
  • Barro, R. J., & Lee, J. W. (2013). A new data set of educational attainment in the world, 1950-2010. Journal of Development Economics, 104, 184—198. https://doi.org/10.1016/j. jdeveco.2012.10.001
  • Caldwell, J. C. (1976). Toward a restatement of demographic transition theory. Population and Development Review, 2(3/4), 321-366. Retrieved fromhttps://bit.ly/2jUy7xi
  • Çağlar, A., Gülel, F. E., Yeşilyurt, M. E., Yeşilyurt, F. ve Karadeniz, O. (2017). Türkiye’de il, yıl ve cinsiyet kırılımlı ortalama ve beklenen okullaşma yılı. Yönetim Bilimleri Dergisi, 15(30), 619—641. Erişim adresi: https://bit.ly/2ZJz8Hx
  • Dinçer B. ve Özaslan, M. (2004). İlçelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması araştırması. Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı.
  • Dinçer B., Özaslan M. ve Satılmış, E. (1996). İllerin sosyo-ekonomik gelişmiş
Daha Fazla Göster

Detaylar

DOI 10.26650/JECS2019-006

Tam Metin (PDF)