Yıl : 2019 Cilt : 60 Sayı : 1

Tam Metin (PDF)

İzmir-Aliağa-Horozgediği Köyü’nde Kırsal Dönüşümün Eleştirel Ekolojik Sağlık Antropolojisi

Open Access

Öz

Aliağa ilçesine bağlı Horozgediği Köyü, 1970 öncesinde bağcılık, zeytincilik, tütün, pamuk, buğday, bahçecilik ve hayvancılıkla geçimini sürdürürken, Aliağa ağır sanayi bölgesi ilan edildikten sonra 1970’li yılların başında köy, sanayileşmeye başlamıştır. Köy zaman içinde kurulan demir çelik fabrikalarının ortasında kalmış ve kırsal dönüşüme uğramıştır. 1970’lerden sonra tarım alanlarının yavaş yavaş sanayi topraklarına dönüşmesiyle başlayan yoğun hava kirliliği ve buna bağlı olduğu düşünülen hastalıklar ve sağlık problemleri yüzünden, köyde sağlık göçü yaşanmaktadır. Sanayinin yarattığı hava kirliliği, köyün tüm ekolojik dengesini bozmuştur. Topraktaki bitki örtüsünden hayvanlara kadar tüm canlılar hastalanmış ve köyde sıklıkla kanserden söz edilmeye başlanmıştır (Sofuoğlu, Baytak, Bayram, Müezzinoğlu, Odabaşı, Seyfioğlu, Elbir ve Tuncel, 2008). Köyde sıklıkla yaşanılan bu sağlık sorunları, köyden yavaş yavaş hanelerin göç etmesine sebep olmuştur. Bu kırsal dönüşümün yarattığı sorunlar, “eleştirel ekolojik sağlık antropolojisi” (Young, 2002) kapsamına girdiği düşünülen Zerzan (2009), Güvenç (2016, 2010, 2008), Latour (2008), Beck (2011) gibi sosyal bilim insanlarının çalışmalarıyla yorumlanmıştır. Bu çalışmada, antropolojinin katılımlı gözlem tekniği kullanılmıştır. Köyde yaşamakta olan ve köyden göç etmiş kişilerle, köyde daha önceden araştırma yapmış olan Halk Sağlığı Anabilim Dalı doktorları, çevre ve kültür platfomları, gazeteciler ile yapılandırılmamış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Son olarak araştırma bulgularına “Cehennem Gibi: Hava Kirliliği ve Sağlık Üzerine Etkileri”, “Sağlık Göçü: Karanfil Sokak” ve “Bağ-Bahçeden Sanayiye, Çiftçilikten Nakliyeciliğe” başlıkları altında yer verilmiştir. Sonuç olarak kalkınma adı altında ekonomik gelişme sağlanacağı düşünülen bu bölgede, insanlar daha fakirleştirilmiş ve sağlıkları olumsuz yönde etkilenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Hava-kirliliği   kırsal-dönüşüm   sağlık-göçü   eleştirel-ekolojik-sağlık-antropolojisi  

Sorumlu Yazar

Gözde DALAN POLAT

Kaynakça

  • Akgün, D. (2014). Kapitalizm hasta eder: Toplumcu tıp. Ankara: NotaBene Yayınları.
  • Akşit, B. (1998). İç göçlerin nesnel ve öznel toplumsal tarihi üzerine gözlemler: Köy tarafından bir bakış. A. İçduygu, İ. Sirkeci, İ. Aydıngün (Ed.), Türkiye’de İçgöç kitabı içinde (s. 22—37). İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı.
  • İzmir İl Kültür Turizm Müdürlüğü (2018, 28 Ağustos). Aliağa adı nereden geliyor? Erişim adresi: http://www. izmirkulturturizm.gov.tr/TR,77438/aliaga.html
  • Aliağa çevre durum tespiti ve taşıma kapasitesinin belirlenmesi projesi (2009). (Belgesel Gözlem Arşivi).
  • Alphan, M. (2018, 15 Ağustos). Sanayi bölgesi, ölüm bölgesi demek olmamalı. Hürriyet.Erişim adresi: http://www. hurriyet.com.tr/yazarlar/melis-alphan/sanayi-bolgesi-olum-bolgesi-demek-olmamali-40103675
  • Altuntek, S. (2009) ‘Yerli’nin bakışı etnografya: Kuram ve yöntem, Ütopya, Ankara.
  • American Anthropological Association (2016, 18 Ekim). What is m
Daha Fazla Göster

Detaylar

DOI 10.26650/JECS2018-0019

Submission : 5 Ara 2018

Early Viewed : 30 Ara 2019

Tam Metin (PDF)

Critical Ecological Medical Anthropology of Rural Transformation in Izmir-Ali̇ağa-Horozgedi̇ği̇ Village

Open Access

Öz

Before 1970, inhabitants of Horozgediği Village in Aliağa, used to make their living from vine growing, olive, tobacco, cotton and wheat farming, horticulture and animal husbandry but after Aliağa was declared to be an industrial site, the village started to industrialize in the early 1970’s. The village was surrounded by iron and steel factories and was subject to rural transformation. Following the transformation of agricultural areas into industrial sites after the 1970’s, a health migration is now taking place in the village due to the resulting heavy air pollution and the diseases and health problems considered to be related to this. The air pollution caused by the industry has disrupted the whole ecological balance of the village. All living creatures from vegetation to animals have become sick and cancer has started to be frequently mentioned in the village (Sofuoğlu, Baytak, Bayram, Müezzinoğlu, Odabaşı, Seyfioğlu, Elbirve Tuncel, 2008). These frequently experienced health problems in the village have caused households to migrate slowly over time. The problems created by this rural transformation have been interpreted through the works of social scientists such as Zerzan (2009), Güvenç (2016, 2010, 2008), Latour (2008), Beck (2011), which are considered to be covered by critical ecological health anthropology (Young, 2002). In this study, the participant observation technique for anthropology was used. Unstructured in-depth interviews were conducted with the inhabitants of the village and people who have migrated from the village, doctors from various departments of Public Health who had previously carried out research in the village, environmental and cultural platforms, and also journalists. The research findings have been published under headings such as “Like Hell: Air Pollution and Its Effects on Health”, “Health Migration: Karanfil/Carnation Street” and “ From Bağ-Bahçe to Industry, from Farming to Nakliyecilik. As a result, the people of this region, which was expected to develop economically under the name of development, are instead more impoverished and their health has been adversely affected.

Anahtar Kelimeler

Air-pollution   rural-transformation   health-migration   critical-ecological-medical-anthropolog  

Sorumlu Yazar

Gözde DALAN POLAT

Kaynakça

  • Akgün, D. (2014). Kapitalizm hasta eder: Toplumcu tıp. Ankara: NotaBene Yayınları.
  • Akşit, B. (1998). İç göçlerin nesnel ve öznel toplumsal tarihi üzerine gözlemler: Köy tarafından bir bakış. A. İçduygu, İ. Sirkeci, İ. Aydıngün (Ed.), Türkiye’de İçgöç kitabı içinde (s. 22—37). İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı.
  • İzmir İl Kültür Turizm Müdürlüğü (2018, 28 Ağustos). Aliağa adı nereden geliyor? Erişim adresi: http://www. izmirkulturturizm.gov.tr/TR,77438/aliaga.html
  • Aliağa çevre durum tespiti ve taşıma kapasitesinin belirlenmesi projesi (2009). (Belgesel Gözlem Arşivi).
  • Alphan, M. (2018, 15 Ağustos). Sanayi bölgesi, ölüm bölgesi demek olmamalı. Hürriyet.Erişim adresi: http://www. hurriyet.com.tr/yazarlar/melis-alphan/sanayi-bolgesi-olum-bolgesi-demek-olmamali-40103675
  • Altuntek, S. (2009) ‘Yerli’nin bakışı etnografya: Kuram ve yöntem, Ütopya, Ankara.
  • American Anthropological Association (2016, 18 Ekim). What is m
Daha Fazla Göster

Detaylar

DOI 10.26650/JECS2018-0019

Submission : 5 Ara 2018

Early Viewed : 30 Ara 2019

Tam Metin (PDF)